San Carlos
Achttiende en Negentiende Eeuw
De Engelsen trekken zo'n honderd jaar later de Río San Juan op en komen bij
El Castillo aan, waar zij het fort proberen in te nemen. Een heroïsche daad van de 19-jarige Rafaela Herrera zorgt ervoor dat dit niet lukt. Enkele jaren later, in 1780, probeert een nieuwe expeditie onder leiding van Horatio Nelson (van de slag bij Trafalgar) het fort in te nemen. Na een bloedige strijd lukt dat uiteindelijk, maar de Engelsen zijn niet opgewassen tegen de ziektes die in het gebied heersen en moeten toch opgeven. Niettemin wordt de hoop het interoceanisch kanaal realiteit te laten worden niet opgegeven.
Het fort El Castillo
In de Negentiende eeuw neemt de handel in de regio weer toe. Ondertussen is de Spaanse vloot dusdanig verzwakt dat de Spanjaarden verplicht zijn handelsovereenkomsten met de Engelsen te sluiten. Wanneer er ook nog een overeenkomst wordt gesloten tussen de verschillende kolonies over vrije handel is het monopolie van Spanje definitief verleden tijd.
De macht van Spanje als wereldrijk is tanende en in 1821 verklaart het kapitein-generaalschap Guatemala zich onafhankelijk en treedt na een aanbod van Mexico's nieuwe heerser toe tot het Mexicaanse rijk. Maar de toetreding tot Mexico leidt tot ruzie tussen León en Granada: León is voor de toetreding en Granada tegen. Het probleem wordt al snel opgelost als de Mexicaanse troepen zich niet geliefd maken in de andere provincies: op 1 juli 1823 splitsen de Midden-Amerikaanse provincies zich af van Mexico en wordt Nicaragua naast de vier huidige republieken Honduras, Costa Rica, El Salvador en Guatemala een van de deelstaten van de "Federatie van de Verenigde Provincies van Centraal-Amerika".
Na de stichting van de federatie ontstaan er conflicten tussen de oude klasse van gootgrondbezitters en de katholieke kerk enerzijds (de Conservatieven) en de opkomende handelsklasse (de Liberalen) anderzijds. De strijd duurt voort tot 1857, terwijl de federatie dan al lang verleden tijd is.
In 1838 gaan de verschillende deelstaten na veel strijd hun eigen gang. Op
30 april van datzelfde jaar roept Nicaragua als eerste de volledige onafhankelijkheid uit.
Groeiende invloed van Engeland
In de twintiger jaren van dezelfde eeuw wordt San Juan del Norte, dat aan de monding van de Río San Juan ligt, een van de belangrijkste havens van de Caraïbische Zee. Wanneer in 1839 de koning van de Miskitos de Engelsen het recht verleend om hout te gaan exploiteren in de regio tot aan San Juan del Norte, krijgen zij grote invloed over de haven en hebben zij direct de mogelijkheid om het kanaal tussen de twee oceanen te gaan realiseren.
In 1841 roepen de Engelsen het koninkrijk Mosquitia tot Brits protectoraat uit; een vorm van "indirect rule". Een aantal jaren later komen de eerste missionarissen van de Moravische Kerk aan bij de Atlantische kust.
Inmenging van Amerika
In dezelfde eeuw gaat ook Amerika zich steeds meer bemoeien met Nicaragua en in 1823 wordt door de President van de Verenigde Staten de Monroedoctrine uitgevaardigd. Deze komt er kort gezegd op neer dat de VS vinden dat Europa zich niet dient te bemoeien met aangelegenheden op het Amerikaanse continent en op hun beurt zullen de VS zich dan ook niet met Europa bemoeien. Het alleenrecht van Engeland op een eventueel interoceanisch kanaal is voor de VS dan ook niet bespreekbaar. In 1850 wordt er een overeenkomst getekend tussen de VS en Engeland, zonder dat de Nicaraguanen daarbij betrokken worden. Het betreft een overeenkomst over een mogelijk kanaal: geen van beide landen mogen alleen het kanaal aanleggen noch de volledige controle over het kanaal hebben. Daarnaast komen ze overeen dat beide landen geen militaire bolwerken, forten e.d. zullen aanleggen in geheel Midden-Amerika en geen van beide landen mag het gebied koloniseren of beheersen. De overeenkomst zet het verval van Engeland in de regio in gang. Gesterkt door de Monroedoctrine besluiten de Amerikanen dat alleen zij het recht hebben om een kanaal tussen de oceanen te beheersen.
In 1860 erkent Groot-Brittannië onder grote druk van Amerika, de soevereiniteit van Mosquitia.
Goudkoorts
Met de ontdekking van goud in Californië in 1848, neemt het belang van een interoceanische route via Nicaragua weer toe. Een reis van bijvoorbeeld New York naar Californië, die helemaal langs het Zuiden van Zuid-Amerika liep, duurde meer dan drie maanden en was duur.
In datzelfde jaar verkrijgt een Amerikaans bedrijf de rechten om een spoorweg in Panama aan te leggen, die van kust tot kust loopt. Hiermee wordt de reistijd naar Californië enorm bekort.
In 1849 weet Ephraim Squier voor de American Atlantic and Pacific Steamship Canal Company van Cornelius Vanderbildt de exclusieve rechten te verwerven voor vervoer over de Río San Juan. Stoomschepen varen vanaf Amerika naar San Carlos en van daaruit reist men over het Meer van Nicaragua. Alleen de laatste paar kilometers tot aan San Juan del Sur hoeven over land afgelegd te worden met een postkoets. Daarna reist men weer via een boot verder naar Californië. Deze reis duurt twee dagen korter dan de reis via Panama en is een stuk goedkoper. De route wordt bij goudzoekers enorm populair: per week reizen er ca. 7500 mensen over de Río San Juan.
Wereldwijd neemt de interesse voor het kanaal toe: er worden studies gemaakt en voorstellen geschreven. In 1852 sluiten Amerikanen en Engelsen hun studies over de constructie van een kanaal af. Vanderbildt probeert bij bankiers in Engeland geld bijeen te krijgen om het kanaal aan te leggen, maar dat lukt niet.
De nieuwe route (rood) voor de goudzoekers bekortte
de reistijd aanzienlijk
Wiliam Walker
In 1854 breekt in Nicaragua opnieuw oorlog uit tussen de Liberalen en de Conservatieven.
De Liberalen roepen de hulp in van Wiliam Walker in, een zeerover die faam had verworven in de oorlog tussen Amerika en Mexico. Hij wordt met veel enthousiasme onthaald in León. In 1855, gesteund door Liberalen en Amerikaanse avonturiers lukt het Walker om Granada volledig plat te branden en de conservatieve krachten in Nicaragua uit te schakelen. Als eenmaal het land onder controle is, benoemt Walker een stroman als president en niet iemand van de Liberalen. Wanneer die er achter komt dat het plan van Walker er alleen maar op gericht was om heel Midden-Amerika te veroveren en in te lijven bij de Zuidelijke staten van Amerika, komt hij in opstand. Walker zet hem af en benoemt zichzelf tot president van Nicaragua en wordt direct erkend door zijn moederland. Onder zijn bewind wordt de slavernij opnieuw ingevoerd.
De regeringen van Midden-Amerika komen in opstand tegen de plannen van Walker. Zij worden onder andere gesteund door Groot-Brittannië dat, nog steeds, de invloed van de Amerikanen in Nicaragua wil terugdringen. Er volgen verschillende slagen tussen de troepen van Walker en de Midden-Amerikaanse staten, wat uiteindelijk leidt tot het verslaan van Walker. In een oorlogsboot vlucht hij naar de Verenigde Staten, waar hij met open armen wordt onthaald. Met behulp van de Zuidelijke staten van Amerika besluit hij nogmaals een poging te doen om Centraal-Amerika te veroveren, maar in 1860 wordt hij door de Engelsen gevangen genomen en door de Middenamerikanen gefusilleerd.
José Santos Zelaya
Voor en tijdens de aanwezigheid van Walker houdt het gekrakeel tussen de Liberalen en Conservatieven aan. Ze weten in 1852 een overeenkomst te sluiten over de nieuwe regeringszetel van Nicaragua: Managua, dat precies tussen Granada en León ligt.
Later in 1856 sluiten ze tevens een overeenkomst over de verdeling van de macht: de Conservatieven krijgen het leiderschap, maar voor de Liberalen wordt er ook enige ruimte gecreëerd Er volgt een periode van meer dan 30 jaar politieke rust, maar eind jaren tachtig neemt de onvrede over het bewind van de Conservatieven toe. Verkiezingen blijken op dat moment onmogelijk, waarop de Liberalen besluiten een staatsgreep te plegen. Dit gebeurt in 1893. De nieuwe leider wordt José Santos Zelaya, die het land met vaste hand regeert en geen tegenspraak duldt. Hij blijft 16 jaar aan de macht. Tijdens zijn bewind zorgt hij voor gratis onderwijs en de scheiding tussen kerk en staat, idealen die de Liberalen al lange tijd koesterden. Onder zijn bewind bloeit de economie van Nicaragua op. Het lukt hem ook om het Caraïbisch kustgebied weer bij de republiek te integreren.
Ondertussen verrijkt Zelaya zichzelf op kosten van de staat. Hij monopoliseert de handel en productie en opposanten worden gemarteld, gevangen gezet of het land uit gegooid. Wanneer de VS hem benaderen voor de aanleg van het kanaal dat beide oceanen verbindt en hij dat weigert (hij is er namelijk fel op tegen dat een dergelijk kanaal de VS alle macht in handen geeft in het gebied), graaft hij zijn eigen graf. De VS steunen een conservatieve coup tegen Zelaya, die in 1910 slaagt. De VS wijken naar Panama uit voor de aanleg van het kanaal.